འདས་མ་ཐག་པའི་དཔྱིད་གསར་དུས་ཆེན་དང་བོད་ལོ་སར་གྱི་གུང་གསེང་རིང་རང་ཁུལ་གྱི་འཛད་སྤྱོད་ཁྲོམ་རར་ཚ་རླབས་རབ་ཏུ་འཕྱུར། གསར་འགོད་པས་ཁུལ་ཚོང་དོན་སྡེ་ཚན་ནས་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་བར་གཞིགས་ན། “སྲིད་ཇུས་དང་། བྱེད་སྒོ། ལྗོངས་སྣང་། ལམ་སྲོལ”བཅས་ཕྱོགས་བཞིའི་ནུས་པར་བརྟེན་པར་བརྒྱུད། ཁུལ་ཡོངས་སུ་དུས་ཆེན་གཉིས་རིང་ལ་འཛད་སྤྱོད་ཀྱི་ཚ་རླབས་འཕྱུར་བ་དང་དུས་ཚིགས་དང་པོར་འགོ་ཡག་པོ་འཛུགས་པར་སྒུལ་ཤུགས་ཆེན་པོ་བསྣན་ཡོད།

མཛའ་གཞས་ཀྱི་ཆོལ་ཁ་ནས་མཐོ་སྒང་འབྲི་ཆུའི་ལྷོ་རྒྱུད་བར་དང་། ཞིང་ལས་ཚོང་དོན་ཁྲོམ་ར་ནས་ལྗོངས་ཁུལ་གཙོ་བོའི་བར་འཛད་སྤྱོད་ཀྱི་གསོན་ཤུགས་མངོན་ཡོད། དུས་ཆེན་གོང་ཁུལ་ཡོངས་སུ་བྲིན་སྐུལ་བྱེད་སྒོ་ཐེངས27སྤེལ་བ་དང་ནོར་སྲིད་མ་དངུལ་སྒོར་ཁྲི1020བཏང་ནས་འཛད་སྤྱོད་སྒོར་ཁྲི4534ཐད་ཀར་སྐུལ་འཐེན་བྱས། དཔྱིད་གསར་དུས་ཆེན་རིང་བྱེད་སྒོ་ཐེངས25སྤེལ་བ་དང་། མ་དངུལ་སྒོར་ཁྲི1627བཏང་བ་དང་ཚོང་པ561ལ་མཉམ་དུ་བསྐུལ་ནས་ཕྱིར་ཚོང་དངུལ་འབོར་སྒོར་ཁྲི6010.7མངོན་འགྱུར་བྱུང་ཡོད། དན་གྲངས་ཚ་ཤོས་ཆེ་བ་ལས་རང་ཁུལ་གྱི་འཛད་སྤྱོད་ཁྲོམ་ར་དབྱར་མཚོ་བཞིན་རྒྱས་པ་མཚོན་གྱིན་ཡོད།

འཛད་སྤྱོད་བྱེད་སྟངས་གང་ལེགས་དང་རིམ་སྤོར་བྱ་རྒྱུ་དེ་ད་ཐེངས“དུས་ཆེན་གཉིས”ཀྱི་དཔལ་འབྱོར་གྱི་གསལ་ཆ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཡོད། ཁྱིམ་སྤྱོད་གློག་ཆས་ཚོང་ཁང་དུ་གསར་རྙིང་བརྗེ་པའི་སྲིད་ཇུས་ཀྱིས་ཡུལ་མི་མི་ཉུང་བ་ཞིག་ལ་སྤྲོ་སེམས་འཕེལ་དུ་བཅུག་ཡོད། དན་གྲངས་ལས་མངོན་པར་གཞིགས་ན། ཁུལ་ཡོངས་ཀྱི་ཁྱིམ་སྤྱོད་གློག་ཆས་དང་དེ་བཞིནC3ཐོན་རྫས་གསར་རྙིང་བརྗེས་པའི་ཞིབ་བཤེར་རྩིས་སུབ་འཛིན་ཤོག3986ཡོད་པ་དང་ཁ་གསབ་སྒོར་ཁྲི169.25སྤྲད་པས་ཕྱིར་ཚོང་དངུལ་གྲངས་སྒོར་ཁྲི1229ལས་བརྒལ། རླངས་འཁོར་འཛད་སྤྱོད་ཀྱི་མཚོན་ཚུལ་ཡང་མངོན་གསལ་དོད་པོ་ཡོད་པ་སྟེ། རླངས་འཁོར105བེད་མེད་དུ་གྱུར་ནས་བརྗེ་བ་དང་ཕྱིར་ཚོང་བྱེད་ཚད་སྒོར་ཁྲི1200ཙམ་ལ་ཟིན། ཁུལ་ནང་ཁུལ་གྱི་གསར་གཏོད་བྲིན་སྐུལ་གྱིས་འཕྲུལ་ཆས152ཕྱིར་ཚོང་ལ་སྐུལ་ཁྲིད་བྱས་པ་དང་ཕྱིར་ཚོང་དངུལ་གྲངས་སྒོར་ཁྲི1870ལྷག་ལ་སྐུལ་ཁྲིད་བྱས་པ་ལས་དཀར་མཛེས་ཁུལ་གྱི་འཛད་སྤྱོད་པ“གཞི་རྩའི་འཚོ་བའི་དགོས་མཁོ་སྐོང་བ”ནས“སྤུས་ཚད་ལྡན་པའི་འཚོ་བ་དོན་གཉེར་བྱེད་པའི”ཕྱོགས་སུ་འགྱུར་ལྡོག་ཕྱིན་ཡོད།

ཚ་རླབས་རབ་ཏུ་འཕྱུར་བའི་བྲིན་སྐུལ་བྱེད་སྒོ་རེ་རེ་བཞིན་གྱི་རྒྱབ་ཏུ་སྲིད་གཞུང་དང་ཁྲོམ་ར་ཕྱོགས་གཉིས་ནས་ཤུགས་བརྒྱབ་ཡོད། དར་མདོ་གྲོང་ཁྱེར་གྱིས་མ་དངུལ་སྒོར་ཁྲི200བཏང་ནས་འཛད་སྤྱོད་དུས་ཚིགས་ཀྱི་བྱེད་སྒོ་སྤེལ་ནས་ཕྱིར་ཚོང་དངུལ་འབོར་སྒོར་ཁྲི800ཐད་ཀར་བསྐུལ་བ་དང་། རྟའུ་རྫོང་གིས་འཛད་སྤྱོད་འཛིན་ཤོག་སྤྲད་དེ་རིན་གོང་བརྒྱ་ཆ་ཉི་ཤུ་བཅག་ནས་གཟིགས་སྐྱོང་བྱས་པར་བརྒྱུད་མང་ཚོགས་ལ་དངོས་ཕན་དང་སྟབས་བདེར་བསྐྲུན། ཉག་ཆུ་རྫོང་གིས་མ་དངུལ་སྒོར་ཁྲི200བཏང་ནས“ལོ་སར་ཚོང་ཟོག་རླངས་འཁོར”གྲོང་སྡེ་དང་ཁེ་ལས་སུ་བཏང་ནས་གཟིགས་སྐྱོང་མང་ཚོགས་ཀྱི་སྒོ་འགྲམ་དུ་བསྐྱལ་བ་དང་། བརྒྱད་ཟིལ་རྫོང་གིས“འོད་གཟུགས+འཛད་སྤྱོད”ཀྱི་བྱེད་སྟངས་གསར་གཏོད་བྱས་ཏེ་སྒོར་ཁྲི30ཙམ་གྱིས་གློག་བརྙན་ཁང་དང་མཐའ་འཁོར་གྱི་ཚོང་དུད་ལ་མཉམ་དུ་བསྐུལ་ནས་རིག་གནས་དམངས་ཕན་དང་འཛད་སྤྱོད་ལ་སྐུལ་བ་གཉིས་ཁེ་མངོན་འགྱུར་བྱུང་ཡོད།

འཛད་སྤྱོད་ཀྱི་ཚ་རླབས་གྲོང་ཁྱེར་དུ་འཕྱུར་བར་མ་ཟད། རིག་གནས་ཡུལ་སྐོར་དང་མཉམ་འདྲེས་ཟབ་མོ་བྱུང་ཡོད།“དུས་ཆེན་གཉིས”རིང་རང་ཁུལ་གྱིས“ཟ་སྡོད་འགྲོ་སྐྱོད། ཡུལ་སྐོར་ཉོ་སྒྲུབ་རོལ་རྩེད”ཀྱི་འབྲེལ་ཐག་ཧྲིལ་པོར་ཤུགས་བརྒྱབ་སྟེ་འཛད་སྤྱོད་དང་དཔྱིད་གསར་དུས་ཆེན་གྱི་འགྲེམས་སྟོན་དང་གཟུགས་མེད་རིག་གནས་ཤུལ་བཞག་འགྲེམས་སྟོན་མཉམ་འདྲེས་བྱས་ཡོད། དུང་དཀར་ལུང་པ་ལྗོངས་ཁུལ་དུ་ཡུལ་སྐོར་བའི་གྲངས་འབོར་ན་ལོའི་དུས་མཉམ་ལས་བརྒྱ་ཆ113.55འཕར་ནས་ཚོང་ལས་ཡུལ་སྐོར་རིག་གནས་ལུས་རྩལ་མཉམ་འདྲེས་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་གསོན་ཉམས་ལྡན་པའི་མཚོན་རྟགས་ཤིག་ཏུ་གྱུར་ཡོད།

དེ་བས་གླེང་རིན་ཡོད་པ་ཞིག་ནི། གནས་མཆོག་དཀར་མཛེས་ཁུལ་དུ་ཚེ་གཅིག་གི་ཁ་ཆད་ཡོད་ཅེས་པའི་གྲགས་རྟགས་གཏོད་པར་བརྟེན་ནས་ཁུལ་ཡོངས་ཀྱིས་ནས་དང་འབྲི་གཡག་སོགས་ས་གནས་དེ་གའི་སྤུས་ལེགས་ཁེ་ལས་བསྡུས་ཏེ་གཅིག་སྡུད་འགྲེམས་ཚོང་བྱས་ནས“དཀར་མཛེས་ཁུལ་གྱི་སྤུས་ལེགས་ཐོན་རྫས”རྩྭ་ཐང་དང་འབྲོག་ར་ནས་དུད་ཚང་ཁྲི་སྟོང་མང་པོར་ཁྱབ་ནས་ཞིང་འབྲོག་པའི“དངུལ་ཁུག”མཐུག་པོར་བཟོས་པར་མ་ཟད། ཁྱད་ལྡན་ཞིང་ལས་ཐོན་རྫས་ཀྱི“གསེར་གྱི་མིང་བྱང”ཡང་གསལ་པོར་མངོན་ཡོད།

“དུས་ཆེན་གཉིས”ཀྱི་འཛད་སྤྱོད་ཚ་རླབས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པོའི་ངང་མཇུག་འགྲིལ་བ་དང་བསྟུན་ནས་རང་ཁུལ་གྱིས་རྒྱུན་རྣམ་ཅན་གྱི་འཛད་སྤྱོད་ལ་སྐུལ་བའི་ལམ་སྲོལ་མགྱོགས་མྱུར་འཐུས་ཚང་དུ་བཏང་ནས་འཛད་སྤྱོད་བྱེད་སྟངས་རྒྱུན་མཐུད་གསར་གཏོད་དང་འཛད་སྤྱོད་མཁོ་སྤྲོད་ལེགས་སུ་བཏང་སྟེ་འཛད་སྤྱོད་ཀྱི་མེ་ལྕེ་སྔར་བས་རབ་ཏུ་འབར་ནས་རང་ཁུལ་དཔལ་འབྱོར་འཕེལ་རྒྱས་སྤུས་ཚད་མཐོན་པོ་ཡོང་བར་འདེགས་སྐྱོར་སྔར་བས་ནུས་ལྡན་མཁོ་འདོན་བྱེད་བཞིན་ཡོད་པ་རེད།།

（ ཀུན་དགས་བསྒྱུར།）